”Kastelenrit Vorden geannuleerd”

Beste, belangstellende, sponsor of vriend van de Kastelenrit Vorden.

Ja, het zijn rare tijden. Maar laten wij het daar maar niet te veel over hebben anders zijn deze 2
velletjes alleen gevuld met narigheid.

Maar ook als kastelenritcommissie hebben wij met de maatregelen van de regering te maken en zodoende zijn wij genoodzaakt om de Kastelenrit voor 2020 te schrappen. Helaas en voor de eerste keer in al die jaren zullen de rijtuigen in het koetshuis en de paarden op stal blijven op de 2e zondag in augustus.

Het is trouwens sowieso moeilijk om in de 1,5 meter maatschappij aangespannen te rijden, de
koetsier en palfrenier zitten strak tegen elkaar aan op de bok.

artikelNu zou je zeggen dan ga je toch alleen uit rijden maar dat is bijna onmogelijk in het huidige verkeer. Voor de veiligheid zou je tegenwoordig eigenlijk niet alleen (1 persoon op het rijtuig) met paarden aan het verkeer moeten
deelnemen. De groom op moderne marathonwagens en de palfrenier op klassieke rijtuigen zijn onmisbaar. Vroeger toen er nog niet zoveel gemotoriseerd verkeer was en de mensen ook minder gehaast leefden reden de meeste beroepsvervoerlieden alleen op de wagen, zoals hier deze kolenboer in de vorige eeuw.

Brave paarden die dagelijks aan het werk waren in de stad kenden de klappen van de zweep en
bleven wachten bij de klanten terwijl de kolenboer zijn vracht naar binnen bracht. Veelal deed de voerman een ketting tussen-aan het wiel als handrem tijdens het wachten. Hij reed met een zogenoemde sleperswagen, een sterke lage wagen met kleine zware wielen wat het op en afladen makkelijker maakte. Aan de bok hangen de haverzakken welke de paarden tijden de middagpauze om kregen en konden leegeten.

Ook leuk om te zien is dat de delen van het tuig waar de paarden tijdens het wachten op konden knabbelen van ijzer zijn.

Luxe paarden en werkpaarden.

Nog steeds is er het spreekwoord, je hebt luxe paarden en werkpaarden. Vroeger ging dat ook werkelijk zo op. De sleperpaarden zoals op de foto moesten dagelijks zware vrachten trekken door de stad. Zij waren daar speciaal voor gefokt: robuuste paarden met sterke korte benen. De paarden op de foto dragen zware werktuigen met garelen om te trekken en omloopbroeken om te remmen, het stadse werk met veel bruggen op en af vraagt ook om speciaal beslag. Als u goed kijkt ziet u dat deze paarden ook speciale hoefijzers hebben, ijzers met aangesmede kalkoenen. Speciaal bij het van de bruggen afkomen, op bestrating, bestond de mogelijkheid dat zij zouden uitglijden, de aangesmede hoeken (kalkoenen) onder de ijzers geven extra grip en moeten dat dan voorkomen.

Lange werkdagen voor mens en dier waren toen heel gewoon, om 06.00 uur werden de paarden gevoerd en om 07.00 uur werden ze ingespannen voor hun werkdag tot vaak 18.00 uur, dan na de verzorging werden ze op stal gezet en kregen dan haver en hooi. Om 22.00 uur nog drinken en een laatste pluk hooi voor de nacht. Vaak 6 dagen in de week. Een regelmatig voorkomend probleem was de maandagziekte, door de rustdag op zondag konden de dieren hun energie niet kwijt en de spieren konden dan de afvalstoffen niet goed verwerken waardoor spierbevangenheid een probleem was. De paarden waren stijf en wilde niet lopen van de pijn. Het is iets anders dan de tegenwoordig vaak voorkomende maandagziekte bij medewerkers: de kater na een woest weekend.

artikelDeze luxe paarden hadden een heel ander leven, zij waren de showbinken van de stal en werden vooral aangekocht door de rijkere staleigenaren. Door de week werden zij gereden en verzorgd door het stalpersoneel en op zon- en feestdagen reed meneer of in dit geval mevrouw zelf met het span door de stad om te imponeren en je rijkdom tentoon te stellen.

De showpaarden werden speciaal gefokt op houding en beengebruik, zie het verschil met de noeste werkpaarden. Het plaatje was belangrijk, 2 bij elkaar passende paarden van dezelfde grootte en met dezelfde houding en ook het ritme moest gelijk zijn. Er werden hoge prijzen betaald voor top spannen zoals deze op de foto. 20.000 gulden voor een span (rond 1930) was niet ongewoon. De rijtuigen die gebruikt werden waren veelal sportrijtuigen zoals deze Spider-Phaeton.

De disselkettingen voor aan de paarden waren bij deze aanspanning van glimmend metaal waarmee voor de kijkers langs de weg duidelijk was dat de rijder ook de eigenaar van de aanspanning was.

Dit was de nieuwsbrief van het voorjaar van 2020. Wij hopen u in de volgende nieuwsbrief beter nieuws te kunnen geven. Tot die tijd: houd moed!

Namens de De Kastelenritcommissie van Menvereniging in de Reep’n
Frank Dekker.